واریس پا چیست و چگونه ایجاد می‌شود؟

زمانی که رگ های وریدی در اندام های تحتانی دچار اختلال میشوند و عملکرد دریچه های داخلی آنها دچار مشکل میشود واریس پا اتفاق می افتد.

معمولاً این رگ ها با رنگ های آبی یا بنفش و به صورت برجسته در سطح پوست ظاهر میشوند و علاوه بر فرم غیر طبیعی باعث ایجاد درد و حس ناراحتی در اندام های تحتانی خواهد شد.

مهمترین علت ایجاد رگ های واریسی در پا نارسایی دریچه های وریدی است، در این شرایط دریچه ای که در رگ های وریدی وجود دارد اجازه می دهند که خون فقط در یک جهت و به سمت قلب حرکت کند.

اما زمانی که این دریچه ها آسیب می بینند یا عملکرد ضعیفی دارند خون در همان مسیر به سمت عقب بازگشته و جمع شدن خون در رگ ها باعث بزرگ شدن وریدها و ایجاد واریس پا میشود.

علائم و نشانه‌های واریس پا

همه مبتلایان به واریس پا خیلی زود علائم و نشانه هایی را تجربه می کنند که آنها را از بروز این تغییرات غیر عادی مطلع می سازد.

در ادامه این مقاله از سایت دکتر ایوب صالحی شایع ترین نشانه های واریس را با یکدیگر بررسی خواهیم کرد تا اگر با هر کدام از این علائم مواجه هستید به پزشک مراجعه نمایید.

برجسته و پیچ‌خورده شدن رگ‌ها

یکی از نشانه های مهم واریس پا برجسته شدن رگ ها و پیچ خوردگی آنها می باشد، این رگ ها آنقدر بزرگ میشوند که در سطح پوست به حالت برآمده و با رنگ آبی و بنفش دیده خواهند شد.

معمولاً واریس پا را در نواحی مچ پا مشاهده می کنید حتی ممکن است این وضعیت باعث ایجاد ناراحتی یا گرفتگی در پا شود.

درد، سنگینی و خستگی پا

از نشانه های دیگر واریس پا باید به حس سنگینی در اندام های تحتانی اشاره کرد، زمانی که وریدهای اندام تحتانی دچار مشکل میشوند و خون به سمت عقب باز می گردد هنگام ایستادن یا نشستن های طولانی مدت فرد حس سنگینی و خستگی بسیار زیادی را در پا تجربه می کند که می توان آن را نشانه ای رایج و مهم از واریس پا دانست.

تورم و تغییر رنگ پوست

بر اثر واریس پا بروز تورم و تغییر رنگ پوست بسیار شایع است، معمولاً افراد مبتلا به واریس پا در انتهای روز و بعد از انجام فعالیت های مداوم یا ایستادن های طولانی متوجه ورم مچ پا میشوند که حتی ممکن است در موارد شدیدتر تغییر رنگ کاملاً محسوس در بافت پوست دیده شود که معمولاً به صورت تیرگی یا حس سوزش می باشد.

خارش و سوزش پاها

حس خارش و سوزش در پا بر اثر واریس بسیار رایج است، گاهی اوقات این علائم آنقدر شدت پیدا می کند که فرد نسبت به لمس رگ های واریسی حساس تر شده و خیلی راحت دچار خارش شدید میشوند، معمولا حس خارش در اطراف رگ های واریسی بسیار شدید است.

عوامل خطر واریس پا

واریس پا یکی از بیماری های نسبتا شایع است که عوامل مختلف در بروز و یا تشدید آن نقش دارند.

به طور کلی متخصصان علت بروز واریس را به دو دسته ژنتیکی و محیطی تقسیم بندی می کنند که در ادامه بیشتر در مورد عوامل خطر واریس پا صحبت خواهیم کرد.

ژنتیک و سابقه خانوادگی

در بروز بیماری هایی مثل واریس تاریخچه خانوادگی نقش بسیار مهمی دارد، به نوعی می توان گفت که وراثت نقش کلیدی در بروز این دسته از بیماری ها دارد به گونه ای که اگر در اعضای خانواده فردی به واریس پا مبتلا باشد این خطر برای سایر اعضا نیز وجود دارد.

بارداری و تغییرات هورمونی

یکی از دلایل مهم بروز واریس پا در زنان تغییرات هورمونی گسترده ای است که در دوران بارداری اتفاق می افتد.

معمولاً در دوره بارداری افزایش وزن و تغییرات هورمونی باعث اعمال فشار بر روی رگ ها و تشدید واریس میشود به همین دلیل چنین عارضه‌ای در دوران بارداری نسبتاً شایع است.

اضافه وزن و چاقی

اضافه وزن و چاقی خطر ایجاد واریس پا را چندین برابر افزایش می دهد، با افزایش وزن فشار غیر طبیعی بر رگ های وریدی وارد میشود در نتیجه احتمال واریسی شدن رگ های اندام تحتانی وجود دارد و این افراد بیش از دیگران در معرض واریس پا قرار خواهند گرفت.

ایستادن یا نشستن طولانی‌مدت

عادات غلط مثل نشستن یا ایستادن های طولانی مدت احتمال بروز واریس را افزایش می دهد، معمولاً برخی از افراد به واسطه شغل و فعالیتی که انجام می دهند برای مدت طولانی در یک حالت سکون قرار می گیرند، این مسئله گردش خون را در اندام های تحتانی کندتر کرده و خطر بروز واریس را افزایش می دهد.

افزایش سن

یکی از مسائل تاثیرگذار بر بروز واریس افزایش سن است، شروع روند پیری باعث ضعیف تر شدن دیواره های رگ ها و دریچه های وریدی میشود در نتیجه این تغییرات احتمال ایجاد واریس را بیشتر خواهد کرد.

عوارض واریس پا در صورت عدم درمان

بسیاری از افراد بعد از مشاهده رگ های واریسی در سطح پوست ممکن است نگرانی بابت درمان آن نداشته باشند یا تصور می کنند محدود بودن تعداد رگ های واریسی خطری برای سلامت آنها ندارد.

متخصصان در مورد عدم درمان واریس پا هشدارهای لازم را به بیماران خواهند داد و عنوان می کنند که اگر واریس به موقع درمان نشود عوارض جدی و طولانی مدتی را ایجاد می کند.

از مهمترین عوارض عدم درمان واریس باید به موارد زیر اشاره کرد.

زخم‌های پوستی

در شدیدترین حالت اگر واریس پا درمان نشود خیلی زود به زخم های مزمن تبدیل میشود که درمان آنها بسیار سخت و پیچیده است.

این زخم ها بر اثر کاهش شدید جریان خون و کمبود اکسیژن به بافت ها اتفاق می افتد که احتمالاً با وجود واریس درمان چنین زخم هایی بسیار سخت خواهد بود.

سندروم پای restless

چنین وضعیتی با حس تکانشی و نیاز به حرکت پا همراه است، معمولاً این وضعیت هنگام استراحت و در طی خواب شبانه شدت پیدا می کند و باعث اختلال در خواب بیماران خواهد شد.

تغییرات پوستی

اگر شاهد رشد رگ های واریسی در پا هستید و برای درمان آن اقدامی انجام نمی دهید به مرور زمان شاهد تغییر رنگ پوست خواهید بود.

به گونه ای که بافت پوستی اطراف رگ های واریسی به مرور زمان سفت تر از حد طبیعی شده و یا دچار التهاب میشود.

چنین تغییری نشان می دهد که آسیب بافت ها اتفاق افتاده و مشکل از وجود رگ های واریسی فراتر رفته است.

ترمبوز ورید عمقی

بر اثر عدم درمان یا بی‌توجهی به درمان واریس پا احتمال تشکیل لخته های خون در رگ ها افزایش پیدا می کند.

تشکیل لخته خون یا همان ترومبوز یک وضعیت اضطراری و خطرناک محسوب میشود که می تواند به مشکلات قلبی و ریوی منجر گردد.

هموراژ یا خونریزی

بر اثر رشد پیوسته رگ های واریسی و عدم انجام اقدامات درمانی موثر ممکن است این عارضه در نهایت به هموراژ یا خونریزی های وسیع در بافت های آسیب دیده تبدیل شود.

اگر رگ های واریسی پاره شوند خونریزی در اندام های تحتانی اتفاق می افتد که نیاز به درمان فوری و فشرده خواهد داشت.

تخریب عضلات و بافت ها

یکی از مهمترین مشکلاتی که ممکن است بر اثر عدم درمان واریس تجربه کنید تخریب عضلات و بافت هایی است که در نهایت باعث تغییر شکل پا و مشکلات حرکتی میشود.

سندروم حرکتی ناشی از واریس مشکلات پیچیده ای را ایجاد می کند که حتی اگر درمان آن شروع شود پروسه طولانی و گاهاً پیچیده پیش روی بیماران خواهد بود.

روش‌های تشخیص واریس پا

اگر چه پدیدار شدن رگ های واریسی در پا یا سایر اندام های بدن به وضوح قابل مشاهده است اما پزشکان برای اینکه تشخیص دقیقی در این مورد داشته باشند و درمان های موثرتری را انجام دهند انجام سایر روش های تشخیصی را ضروری دانسته که در ادامه مهمترین آنها را بررسی می کنیم.

معاینه فیزیکی

اولین راه تشخیص واریس معاینه فیزیکی است، متخصصان در این چکاپ به دنبال رگ های بزرگ، متورم یا تغییرات پوستی هستند تا بتوانند عملکرد جریان خون و رگ های پا را به دقت بررسی کنند.

در این فرایند علاوه بر معاینه اندام های تحتانی سوالاتی از بیمار پرسیده میشود که در روند تشخیص واریس به پزشک کمک خواهد کرد.

آزمون‌های غیرتهاجمی

پخش مهمی از تشخیص واریس با استفاده از آزمون های غیر تهاجمی انجام میشود که شامل سونوگرافی دالپر و سونوگرافی رنگی است.

در سونوگرافی دالپر پزشک ارزیابی دقیقی از جریان خون در رگ ها خواهد داشت و اگر نارسایی در دریچه های وریدی وجود داشته باشد به این واسطه مشخص خواهد شد.

ضمناً در مواردی سونوگرافی رنگی برای مشاهدات دقیق تر استفاده میشود که علاوه بر جریان خون می توان وضعیت رگ ها را بررسی نمود.

پرتو نگاری مغناطیسی

گاهی اوقات تشخیص پزشک بر این است که با وجود واریس پا با شرایط پیچیده تری مواجه هستند، در این موارد خاص انجام ام آر آی باعث میشود تا پزشک نگاه دقیق تری به وضعیت وریدها داشته باشند و علاوه بر شناسایی مشکلات اصلی عوارض جانبی را هم ارزیابی خواهند کرد.